Sorularınızı Yanıtlıyoruz

ANASAYFA

HAKKINDA

YAZILAR

SORU SOR

BİLGİ BANKASI

RANDEVU & İLETİŞİM

Mani (Taşkınlık) ve Laktasyon Psikozu

Bu yazıyı paylaş
 


Mani (Taşkınlık) ve Laktasyon Psikozu

Taşkınlıkla beliren ruh hastalığı. Taşkınlık hastalığı deyimiyle özleştirilmiştir. Yunanca mania deyimi delilik demektir. Nitekim sonek olarak kullanılan bu deyimle oluşmuş bütün deyimler de dilimize delilik olarak çevrilmiştir: Kleptomani (Hırsızlık deliliği, megalomani (Büyüklük deliliği), mitomani (Yalan deliliği) vBulletin. Son yıllarda bu deyimlerdeki deli terimi saplantı deyimiyle değiştirilmiştir: Hırsızlık saplantısı, büyüklük saplantısı vBulletin. gibi. Delilik, bilindiği gibi, bir akıl hastalığıdır. Ama akıl hastalıkları aynı zamanda bir ruh hastalığıdır, ruhsal işlevlerdeki her türlü bozukluklara akıl hastalığı denir.

Eski akliyeci (Akıl hastalıkları hekimi), asabiyeci (Sinir hastalıkları hekimi) ve ruhiyeci (Ruh hastalıkları hekimi) deyimleri arasındaki farklar da artık ortadan kalkmış bulunmaktadır, günümüzde akıl hastalıktan hekimlerine de psikiyatr (Ruh hekimi) ve kimi yerde nöropsikiyatr (Sinir-Ruh hekimi) denmektedir. Deli ya da akıl hastası deyimi yerine de psikotik deyimi kullanılıyor. Akıl-ruh hastalıkları sinirce (Nevroz ya da psikonevroz, ki ruhsal kaynaklı bir sinir hastalığıdır) ve çıldırı (Psikoz, ki ruhsal kaynaklı bir akıl hastalığıdır) olmak üzere iki bölüme ayrılır. İşte mani düşüncede, konuşmada, davranışta ve bütün yaşambilimsel (biyolojik) işlevlerde taşkınlık (artma)la ortaya çıkan bir cildindir.

Genellikle ilerlemiş (akut, had) olarak ortaya çıkar. Hiçbir gerçek neden olmaksızın birdenbire büyük bir ruhsal coşkunluk ve neşeyle başlar. Bu neşenin altında ruhsal bir kızgınlık (öfke, hiddet) yatmaktadır. O zamana kadar düzgülü (normal) olan hasta durmadan konuşur, şarkı söyler, bağırıp çağırır, vurup kırar, aşırı öfkelenir. Canlılığı ve duygululuğu çok büyük ölçüde artmıştır. Yorulmak bilmez. Oburca yemek yer, cinsel gücü çoğalmıştır, her türlü etkinliğinde (faaliyetinde) taşkınlık görülür. Uykuya gereksinimi yoktur. Konuşması bir lakırdı ishali (Logorrhea) biçimindedir, durmaksızın yazar (Graphomanie), kendisini çok güçlü ve zengin bulur (Megaiomanie), aşırı cinsellik tutkusu içindedir (Erotomanie), cinsel ergenlerini gösterir (Teşhir hastalığı, Exhibitionisme).

Genellikle kendinden hoşnuttur. Hoşsohbet bir görünümü vardır, çabuk dostluk kurar, ama birdenbire öfkeleniverir (Colere impulsive), karşısındakilere sataşıp saldırabilir. Tüm ruhsal yetenekleri artmıştır (Tachypsychie), ama iradeli bir dikkat göstermesi olanaksızdır, belli bir konuda da sürekli konuşamaz, düşünceden düşünceye atlar (Fuite des idees). Çok yemesine rağmen zayıflar. Çeşitli alanlarda sabuklama (hezeyan)ları görülür. Manyak tümüyle dışa dönüktür, her düşüncesini hemen söyler, ama mantıksal tutarlılıktan yoksundur. Mani, bunalımlar (krizler)la gelen bir hastalıktır, bir bunalım nöbeti 3-8 ay kadar sürebilir. İyileşmeyen ve yıllarca süren maniler de vardır.

Psikoterapileri için herhalde bir akıl hastanesine yatırılmaları gerekir. Nöroleptikler gibi psikofarmakolojik ilaçlar kullanıldığı gibi elektroşok gibi fizik psikoterapi yöntemleri de uygulanır. Mani hastalığının başka bir çıldırı tipi olan melankoli hastalığıyla birleşik biçimine manyakodepresif ve eşanlamda siklofreni denir. Bu hastalıkta maninin taşkınlığıyla melankolinin çöküntüsü dönemsel (periyodik) olarak birbirini izler. Soyaçekimsel bir hastalık olduğu kabul edilmiştir. Genellikle psikoz manyak depresif adıyla anılan bu hastalığa çeşitli klinik özellikleri göz önüne alınarak devirli delilik, iki biçimli delilik, almaşık delilik, kesikli delilik gibi adlar da verilmiştir, siklotimik çıldırı da denir.

Tümüyle iyileşmeden yeni bir nöbetin ortaya çıkması yoluyla süren hastalığa arada bir hafifleyen biçim, aynı nöbetin arada iyilik dönemleriyle yinelenmesine kesikli biçim denir. Mani ve melankoli nöbetleri arada iyilik dönemleriyle yinelenirse devirli almaşık delilik, iyilik dönemi olmadan mani ve melankoli nöbetleri birbirini izlerse iki biçimli delilikten sözedilir.

Mani ve melankolinin bir arada belirdiği bir biçim de vardır ki buna karma biçim denir. Melankoli süresi maniye göre daha uzun olmak üzere bunalım süreleri 4-8 ay kadardır. Melankoli dönemindeki çöküntülerde hastalar çok tehlikeli olabilirler, kendilerini öldürebilecekleri gibi başkalarını da öldürebilirler. Mani hastalığına tutulanlara manyak denir, bilindiği gibi bu deyim mecaz yoluyla şaşırtıcı davranışları olan kişiler için de kullanılmaktadır, halk dilinde sövgü (küfür, hakaret) olarak da kullanılır.

Gerek mani ve gerek siklofreni hastalıklarından iyileşenler de vardır, iyileşenlerden kimileri akıl hastanesi (tımarhane)'ndeki anılarını yazmışlardır, bu yapıtlardan Özellikle şu ikisi çok ünlüdür: Clifford'un A Mind that Found Itseif (Kendini bulan us), Jane Hillyer'in Reluciantly Told (İsteksiz sözler). Yukarda da kısaca değindiğimiz gibi mani sonekiyle birçok delilik ya da yeni deyimiyle saplantı biçimi dile getirilmiştir, bunların en önemlileri şunlardır: Alkol deliliği, kitap deliliği, büyüklük deliliği, cin deliliği, yazma deliliği, cinsel birleşme deliliği, masal uydurma deliliği, şiir söyleme deliliği, tek bir konuda sapıtma deliliği, hırsızlık deliliği . Delilik tepkileri ruh hastalıkları içinde en yeğin (şiddetli) olanıdır, manik taşkınlık ve melankolik çöküntü gibi delilik tepkilerine duygulanımsal tepkiler denir, çünkü her iki tepki de aşırı duygu gösterisidir.

Bu tür çıldırının (psikozun) ana özelliği duygusal aşırılıktır, buna duygulanımsal çıldırı (afektif psikoz) da denir. Bu hastaların takınak (musallat fikir, obsesyon) ve halüsinasyon (halüsinasyon)ları olabilir, sık sık saldırganlığa geçerler, cana ve mala yönelik tehlikeli davranışları olabilir. Bu hastalığın yaşambilimsel (biyolojik) ve ruhbilimsel (psikolojik) etkenleri henüz çözümlenememiştir, ayırdedilememiştir.

Bu yazıyı paylaş
 

YORUM YAPIN

Arama Yapın

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

merhaba ben 6 haftalık hamileyim hamileliğimin başında üzücü birtakım problemler yaşadım.üzücü günler geçirdim... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

2012 doğumlu oğlum var.bende çalışan annelerdenim.oğluma babaannesi bakıyor.2 ay önce işe gitme demeye başladı... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

merhaba.oğlum 23 aylık ve 5 aylık da kızım var.oğlum tuvalet eğitimine hazır olduğunu ggösteriyor.kakasını ya... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

selamlar.4.sinifa giden bir kızım var. ancak çok sinirli ve agresif çok surtusmeler ve inatlasmalar yaşıyoruz.... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

Merhaba , 2,5 yaşında kızım var aynı zamanda çalışan bir anneyim... 2,5 yaşındaki kızımın herşeyi ağlayarak is... devamı

Çocuk Psikoloğum Ücretsiz Android Mobil Uygulaması

ETİKETLER

TWITTER'DAYIZ

FACEBOOK'TAYIZ

PSK. BAŞAK ÜNVER

2005 yılında İstanbul Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun oldum. Üniversite yıllarında o zamanlar ülkemizde henüz uygulanmayan Peri Masalları Testinin ülkemiz çocukları için standardizasyon çalışmasında...

Bize Hemen Ulaşın

FacebookTwitterInstagramGoogle PlusPinterest
Bumerang - Yazarkafe

RANDEVU ALIN

Ergen ve çocuk psikoloğumuz Başak Ünver'den online randevu almak için aşağıdaki butona tıklayınız.

İletişim bilgileriniz bize ulaştığında en kısa sürede randevunuzu onaylamak için sizinle iletişime geçilecektir.
Her hakkı saklıdır © 2015 Çocuk Psikoloğum I Tasarım & Programlama CreaNet Bilişim Hizmetleri