Sorularınızı Yanıtlıyoruz

ANASAYFA

HAKKINDA

YAZILAR

SORU SOR

BİLGİ BANKASI

RANDEVU & İLETİŞİM

Travmalarla Başa Çıkmak

Bu yazıyı paylaş
 


Travmalarla Başa Çıkmak

İnsan hayatına ya da fiziksel bütünlüğüne yönelik tehdide maruz kalma ya da tanık olma durumu barındıran olaylara travma denir. Travmatik yaşantılar, deprem ve sel gibi doğal afetleri, yangın ve trafik kazaları gibi istenmeden ortaya çıkan durumları, terör, cinsel taciz ve aile içi şiddet gibi insan eliyle yaratılmış olayları içerir. Travmatik yaşantıların en temel özellikleri arasında tahmin ve kontrol edilemez olmaları gelir. İnsanlar, travmatik yaşantıları öngöremezler ve bu olayların gelişimine etki edemezler. Bu durum, insanların hayatının kontrolüne sahip olma ve müdahale etme hislerini derinden yaralar; hayata ve dünyaya dair kabullerini ve değerlerini derin bir şekilde yeniden sorgulamasına neden olur.

Travma Sonrasındaki Ortaya Çıkan Tepkiler

Travmadan sonraki ilk 24 saatte, fizyolojik uyarılma, algıda duyarlılık fakat kısıtlılık, hafıza ve dikkat problemleri ortaya çıkabilir. Kimi insanlar bu süreçte panik halinde olurken, kimileri de tepkisiz bir hale gelirler. Bu dönemde, insanlar karar almakta ve mantıklı düşünmekte sıkıntılar yaşayabilirler. Olanları gerçek gibi algılayamama, inkar veya duygusal tepkisizlik gibi durumlar da görülebilir. Travmadan sonraki 2-6 günlük süreçte, insanlar olayın gerçekliğinin farkına varmaya başlarlar ve duygular su yüzüne çıkar. Kaygı, öfke, umutsuzluk gibi duygulara, titreme, bulantı, baş dönmesi, kas ağrıları ve uyku problemleri gibi fizyolojik tepkiler eşlik edebilir. Geçmişinde başka bir travmatik yaşantısı olanlar, yakın geçmişinde bir kaybı olanlar, aile problemleri yaşayanlar, sosyal desteği zayıf olanlar ve kronik bir hastalığı bulunanlar, travmaların etkisini daha yoğun bir şekilde yaşayabilirler.

Eğer, travmatik yaşantı sonrasında bir aydan uzun süredir birtakım semptomlar görülüyorsa, kişide Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) gelişmiş olabilir. Bu semptomlar üç başlık altında toplanmıştır (Herman, 1992/2007):

Aşırı uyarılma: Kolaylıkla irkilme, uyaranların şiddetine uygun olmayan tepkiler verme, sürekli tetikte olma uyku bozuklukları.

Müdahale: Travmatik olayın yeniden yaşanması, sürekli hatırlanması, olaya dair kabuslar görme, olay anındaki kaygı ve korkuyu yeniden yaşama, sürekli güvensizlik hissi.

Büzülme: Günlük hayatta kısıtlanma, travmayı hatırlatma ihtimali olan durumlardan kaçınma, ilgisizlik, uyuşukluk durumu, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu, travmatik yaşantıdan sonraki beş yıl içerisinde ortaya çıkabilir (Port, Engdahl & Frazier, 2001). Türkiye’de yapılan bir çalışma, 1999 depreminden 6 yıl sonra dahi etkilerin devam ettiğini ortaya koymuştur (Önsüz, Topuzoğlu, İkiışık & Karavuş, 2009). Görülme sıklığı, %15 ile 40 arasında değişmekle beraber, travmatik yaşantıların uzun süre devam etmesi durumunda, bu oran %68’lere kadar çıkmaktadır (Elbedour, Onwuegbuzie, Ghannam, Whitcome & Abu Hein, 2007). Yaşlılar, kadınlar, ekonomik durumu kötü olanlar ve daha az eğitim görmüş olanların PTSD geliştirme ihtimalinin daha yüksek olduğu belirtilmiştir (Farhood, Dimassi & Lehtinen, 2006)

Travmalarla Başa Çıkmak

Duyguları düzenlemeye yardımcı olmaları açısından, travmalarla başa çıkmada sosyal ilişkileri devam ettirmenin, fiziksel egzersizin, rahatlatıcı aktivitelerde bulunmanın önemi belirtilmiştir. Bununla beraber, yası yaşamak ve hissedilenleri ifade etmenin de yararından bahsedilmiştir. Bilgilendirme ve danışmanlık hizmetleri almak da, başa çıkma sürecinde destekleyici olmaktadır. Duyguları çocuklardan saklamamak ve onları da ifade etmeye teşvik etmek, korku ve kaygı gibi hislerinin normal olduğunu belirtmek, çocukların travmatik yaşantılarla başa çıkmasını kolaylaştıracaktır. Bununla beraber, çocuklarla daha fazla vakit geçirmek, güvenlikte olduklarını onlara hissettirmek de yararlıdır ve çocukların aileyle beraber yatma isteklerine kısa bir süre için izin verilebilir.

Herman (1992/2007), TSSB durumlarında iyileşme için üç evreden bahsetmiştir: Güvenlik, hatırlama ve yas, hayatla yeniden bağ kurma.

Travmatik yaşantıdan hemen sonraki süreçte, ilk yapılması gerekenler travma mağdurlarının temel fiziksel ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamak, olabildiğince güvenli bir ortam tesis etmeye çalışmak ve iletişim ağlarını güçlendirmektir. Bu süreçte, sakinleşmeyi sağlamak, olayla ilgili bilgiler edinerek gelecekte karşılaşılabileceklere yönelik öngörüyü artırmak ve sosyal destek oluşturmak çok önemlidir.

Daha sonraki 3–30 günlük süreçte, ruh sağlığı çalışanlarından panik ve kaygı semptomlarıyla başa çıkmak için birtakım teknikler öğrenmek yararlı olabilir. Bu dönemde, panik ve kaygıyla başa çıkma becerilerini kazanmak, daha sonra ortaya çıkabilecek TSSB’nin etkisini de azaltabilir.

Eğer, uyku problemleri devam ediyorsa, korkular giderek artıyorsa ve sosyal hayat olumsuz olarak etkileniyorsa, bir ruh sağlığı çalışanıyla görüşmek ve destek almak gerekebilir. Bu noktada, kişiler yardım aramaktan çekinebilir, semptomlarını olduğundan önemsiz olarak gösterebilir veya değerlendirebilir, yaşadıklarını zayıflık olarak düşünebilir veya çeşitli şekillerde adlandırılmaktan çekinebilir. Kişilere, yaşadıklarının anormal yaşantılara verilen doğal tepkiler olduğunu belirtmek, yardım arama süreci için teşvik etmek ve bu esnada güvende olduklarını hissettirmek esastır.

Bu yazıyı paylaş
 

YORUM YAPIN

Arama Yapın

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

Merhaba. Benim 2 bucuk aylik kizim var. Malesef emziremiyorum. Gogusum yara oldu veremedim sonrada tutamadi ye... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

oğlum 5 yaşında hareketli bir çocuk haddinden fazlasyla hareketli bir çocuğun hiperaktif olduğunu nasıl anlaya... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

Benim 3 yaşında bir kızım var.Hala bez kullanıyoruz.Hemen hemen gördüğüm,duyduğum (internetten,çevremden,annel... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

Merhaba benim 2 oglum.var 5 yasinda ve 3 yasinda.5 yasindaki oglum.ana sinifina gidiyo su son donemlerde karni... devamı

Çocuklardaki Psikolojik Sorunları Psikoloğumuza Sorun

Meraba hocam ben 8. sınıf öğrencisiyim derslerim ve maddi durumumuz ortalarda ve tek kardeşim babam bazen beni... devamı

Çocuk Psikoloğum Ücretsiz Android Mobil Uygulaması

ETİKETLER

TWITTER'DAYIZ

FACEBOOK'TAYIZ

PSK. BAŞAK ÜNVER

2005 yılında İstanbul Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun oldum. Üniversite yıllarında o zamanlar ülkemizde henüz uygulanmayan Peri Masalları Testinin ülkemiz çocukları için standardizasyon çalışmasında...

Bize Hemen Ulaşın

FacebookTwitterInstagramGoogle PlusPinterest
Bumerang - Yazarkafe

RANDEVU ALIN

Ergen ve çocuk psikoloğumuz Başak Ünver'den online randevu almak için aşağıdaki butona tıklayınız.

İletişim bilgileriniz bize ulaştığında en kısa sürede randevunuzu onaylamak için sizinle iletişime geçilecektir.
Her hakkı saklıdır © 2015 Çocuk Psikoloğum I Tasarım & Programlama CreaNet Bilişim Hizmetleri